Η Αιτωλοακαρνανία ένας τόπος που γέννησε σπουδαίες προσωπικότητες..
(επίσημη ονομασία: Νομός Αιτωλίας και Ακαρνανίας) είναι ένας από τους πενήντα ένα νομούς της Ελλάδας και βρίσκεται στο δυτικό μέρος της Ελλάδας. Ο νομός είναι μια ένωση της Αιτωλίας και της Ακαρνανίας. Ιστορική της πρωτεύουσά της θεωρείται το Μεσολόγγι και μεγαλύτερη πόλη και οικονομικό κέντρο το Αγρίνιο. Άλλες σημαντικές πόλεις είναι η Ναύπακτος, το Αιτωλικό, η Αμφιλοχία, η Βόνιτσα, ο Αστακός και το Θέρμο. Είναι ο μεγαλύτερος νομός σε έκταση και έκτος σε πληθυσμό στην Ελλάδα.
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, Μεγιστίας ο Ακαρνάν, Ευγένιος Γιαννούλης, Ευάγγελος Παπαστράτος και άλλες σημαντικές προσωπικότητες που ανέδειξε ο τόπος.
Τα καυτά βέλη του ήλιου τρύπαγαν τα κορμιά των Ελλήνων εκείνο τον καυτό Αύγουστο του 480 π.Χ. στις Θερμοπύλες. Οι 7.000 Έλληνες από τις Ελληνικές πόλεις της νοτίου Ελλάδος περίμεναν τους Πέρσες να φανούν.
Οι Σπαρτιάτες λούζονταν και περιποιούνταν τα μακριά τους μαλλιά, μιας και ήταν συνήθεια πριν από την μάχη και τον κίνδυνο του θανάτου, να προετοιμάζονται για να είναι καθαροί στα σώματα όταν θα διέβαιναν τις πύλες του Άδη. Ανάμεσα στους 300 Σπαρτιάτες, την προσωπική σωματοφυλακή του βασιλιά Λεωνίδα, ήταν και ο μάντης Μεγιστίας από την Ακαρνανία. Στους υπόλοιπους Έλληνες συμπεριλαμβάνονταν Φωκείς, Λοκροί, Θεσπιείς, Αρκάδες, Αθηναίοι και άλλοι Έλληνες.
Ο μάντης-οιωνοσκόπος Μεγιστίας καταγόταν από την μεγάλη και ονομαστή οικογένεια μάντεων τους Μελαμποδίδες, των οποίων οι θεραπείες και οι χρησμοί ήταν ονομαστοί σ' ολόκληρο τον Ελληνικό κόσμο. Οι Πέρσες έφτασαν στο πρώτο στενό, το δυτικό, το ένα από τα τρία στενά των Θερμοπυλών, μ' ένα πλήθος στρατού, στρατολογημένο απ' όλες τις γωνιές της περσικής αυτοκρατορίας για να επιτεθούν στους Έλληνες. Απ' την άλλη πλευρά, οι Έλληνες σε σχηματισμό φάλαγγας χτυπούσαν με τα δόρατά τους τους βάρβαρους, στρώνοντας μπροστά τους ένα χαλί με τα σώματα των εχθρών. Στα μετόπισθεν ο Μεγιστίας ο Ακαρνάνας, με βοηθό τον γιο του έβλεπε τους οιωνούς, εξετάζοντας τα σπλάχνα των θυσιαζόμενων ζώων. Οι οπλίτες της πρώτης γραμμής άλλαζαν θέση με τους οπλίτες των πίσω γραμμών για να ξεκουράζονται. Τα βέλη των βαρβάρων έκρυβαν τον καυτό ήλιο, τα σπασμένα δόρατα και οι ασπίδες των βαρβάρων είχαν γεμίσει το στενό. Η μάχη κράτησε όλη την μέρα μέχρι την δύση του ήλιου. Την επομένη οι αθάνατοι του Υδάρνη που ήταν το επίλεκτο σώμα των Περσών, επιτέθηκαν στους Έλληνες οπλίτες πιστεύοντας ότι θα τους κατατρόπωναν. Η Ελληνική φάλαγγα όμως, ανέκοψε την ορμή τους σαν κυματοθραύστης. Στο τέλος της δεύτερης ημέρας ο Εφιάλτης, ένας Έλληνας -μόνο κατ' όνομα- έδειξε στους Πέρσες την Ανοπαία ατραπό για να βρεθούν πίσω από τους Έλληνες και να τους περικυκλώσουν.
Το πρωί της τρίτης ημέρας, ο Μεγιστίας έκανε την καθιερωμένη θυσία, αλλά οι οιωνοί που έβλεπε εξετάζοντας τα σπλάχνα ήταν κακοί για τους Έλληνες. Το ανέφερε αμέσως στον αρχηγό του Ελληνικού στρατού τον Λεωνίδα, ο οποίος κάλεσε όλους τους αρχηγούς για να αποφασίσουν τι θα κάνουν. Από την αρχή προέτρεπε τους υπόλοιπους Έλληνες να αποχωρήσουν από τις Θερμοπύλες και να μείνουν μόνο οι 300 Σπαρτιάτες. Οι Έλληνες διαφωνούσαν, μιας και άλλοι ήθελαν να φύγουν και άλλοι να μείνουν εκεί και να πολεμήσουν. Ο Μεγιστίας τους εξήγησε πως οι οιωνοί δεν ήταν καλοί για την έκβαση την μάχης. Σε λίγο ήρθαν κατάσκοποι από το περσικό στρατόπεδο και ανέφεραν πως οι Πέρσες είχαν περάσει από τους 1000 Φωκείς που φυλούσαν την Ανοπάια άτραπο και σε λίγες ώρες θα τους κύκλωναν.
Οι Έλληνες αποχωρούσαν συντεταγμένα κατά πόλεις. Οι μόνοι που έμειναν εκτός από τους Σπαρτιάτες ήταν και οι 700 οπλίτες από την μικρή πόλη των Θεσπιών της Βοιωτίας. Αυτοί είπαν πως δεν θα άφηναν τους Σπαρτιάτες να δοξαστούν μόνοι τους κατά των βαρβάρων. Ο Λεωνίδας είπε και στον Μεγιστία ότι η αποστολή του σαν μάντης τελείωσε και πως ήταν ελεύθερος να φύγει για να πάει στην πατρίδα του την Ακαρνανία. Ο Μεγιστίας απάντησε στον Λεωνίδα ότι δεν έχει να πάει πουθενά και θα πολεμούσε και αυτός πλάι στους Σπαρτιάτες. Ο Λεωνίδας και οι άλλοι Σπαρτιάτες προσπάθησαν να τον μεταπείσουν, μιας και θεωρούσαν την δική του θυσία άσκοπη. Ο Μεγιστίας όμως, δεν έκανε πίσω και το μόνο που ζήτησε ήταν να φύγει από τις Θερμοπύλες ο γιος του, το μοναχοπαίδι του.
Οι Πέρσες επιτέθηκαν και από την ανατολή και την δύση. Η σύγκρουση ήταν σφοδρή, η κλαγγή των όπλων και οι φωνές των οπλιτών γέμιζαν των αέρα, κι ανάμεσά τους ο μάντης Μεγιστίας έχοντας αφήσει στην άκρη τα μαντικά του σύνεργα, κρατώντας μονάχα το δόρυ και την ασπίδα του. Οι βάρβαροι κύκλωσαν τους 300 Σπαρτιάτες στον Κολωνό λόφο και μην μπορώντας να τους κάνουν κακό εκ του σύνεγγης, τους τόξευσαν και τους πετούσαν ακόντια. Ο Μεγιστίας ζούσε τις τελευταίες του στιγμές, μα ήταν υπερήφανος που η τελευταία του θυσία, η δική του θυσία, ήταν στον βωμό της αιωνίου Ελλάδος. Η επιτύμβια πλάκα του Μεγιστία έγραφε:
«Το μνήμα αυτό είναι του δοξασμένου Μεγιστία που κάποτε οι Μήδοι, αφού πέρασαν τον Σπερχειό ποταμό τον σκότωσαν, του μάντη, που αν και γνώριζε καλά πως έρχεται ο θάνατος, αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον βασιλιά της Σπάρτης».
eleysis-ellinwn.gr
__________________________________________
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός
Ο Αγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ξεκινά από την Κωνσταντινούπολη να κηρύττει στους ναούς και στα προάστια. Στη συνέχεια, πηγαίνει στην Αιτωλοακαρνανία, τη Θεσσαλία, την Ήπειρο, τα Επτάνησα, τα Δωδεκάνησα, τη Μακεδονία, οργώνοντας κυριολεκτικά την Ελλάδα. Το 1775 περιηγήθηκε τα μοναστήρια και τις σκήτες του Αγίου Όρους και δίδαξε στους πατέρες. Συνέχισε τον ακούραστο κι επίπονο δρόμο του, αγωνιζόμενος να εξαλείψει τις επιδράσεις όλων των ξένων προπαγανδών. Δεν τον άκουγαν μόνον χριστιανοί, αλλά και Τούρκοι, όπως ο Koύρτ Πασάς ο οποίος γοητεύθηκε από τους λόγους του. Αυτό, βέβαια, δεν τον εμπόδισε αργότερα να διατάξει τον απαγχονισμό του.
Η μεγάλη του επιρροή στον λαό οφειλόταν στη φυσική του ευγλωττία, στη χρήση της ζωντανής γλώσσας του λαού, στο θρησκευτικό, εθνικό και κοινωνικό περιεχόμενο των λόγων του, αλλά και στη διαίσθηση του, για την οποία ακόμη και σήμερα μαρτυριούνται προρρήσεις και προφητείες, μεγαλωμένες από τη λαϊκή ευσέβεια.
Τα κηρύγματα του Κοσμά για το σεβασμό της Κυριακής ως αργίας και κατά της πολυτέλειας και του άδικου πλουτισμού προκάλεσαν, μεταξύ άλλων, και τη ποινή των Εβραίων. Όταν δεν έπιασαν οι κατηγορίες ότι ο Κοσμάς ήταν όργανο των Ρώσων και των Ενετών, κατάφεραν με πολλά χρήματα να πείσουν τον Κούρτ Πασά ώστε να συλληφθεί και να απαγχονιστεί. Αργότερα, με διαταγή του Αλί Πασά,(άσπονδου εχθρού του Κούρτ Πασά, στον οποίο ο Κοσμάς είχε προφητέψει τη μεγάλη σταδιοδρομία), ανηγέρθη ναός στο όνομα του. Έκτοτε τιμάται ως άγιος, ιδίως στην Ήπειρο όπου τον αποκαλούν Πατροκοσμά. Η χάρη του έχει φτάσει μέχρι την Αλβανία, που βρίσκουμε εικόνες του στην ιερά μονή του Κολικόντασι Αλβανίας! Αξίζει να αναφέρουμε ότι μπροστά από την παραπάνω μονή μαρτύρησε ο Άγιος, όπου και σήμερα βρίσκεται ο τάφος του εκεί! Αντίθετα ο τάφος των γονέων του βρίσκεται στο Μέγα Δέντρο.
Κάθε χρόνο, στο Θέρμο (από 17 έως 25 Αυγούστου), στη μνήμη του Πατρο Κοσμά του Αιτωλού (24 Αυγούστου), γίνεται μεγάλη θρησκευτική γιορτή με λιτάνευση της εικόνας του Αγίου, καθώς και πολυήμερες πολιτιστικές και πνευματικές εκδηλώσεις (ομιλίες, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές βραδιές, χορευτικά συγκροτήματα κλπ.) που οργανώνονται από το Δήμο Θέρμου και τους ντόπιους πολιτιστικούς φορείς.
Ευγένιος Γιαννούλης
Γνωστός ως Ιαννούλιος, ο Ευγένιος Γιαννούλης, σύμφωνα με τη λόγια γλώσσα, θεωρείται ως μία από τις πλέον αξιόλογες φυσιογνωμίες των Διδασκάλων του Γένους στον 17ο αιώνα. Γεννήθηκε στο Μέγα Δένδρο του Θέρμου και ήταν ο ιδρυτής των περίφημων Σχολών για ανώτερη μόρφωση στη Ρούμελη (Αιτωλικό, Καρπενήσι, Βραγγιανά Αγράφων) οι οποίες συνέβαλαν στην αναγέννηση της παιδείας στα σκοτεινά χρόνια της σκλαβιάς, τον καιρό της τουρκοκρατίας.
Ο Χρύσανθος ο Αιτωλός, γεννήθηκε στο σημερινό οικισμό του Ταξιάρχη Θέρμου, είναι το τρίτο μεγάλο τέκνο του Θέρμου. Περιώνυμος ιερωμένος, λόγιος και διδάσκαλος, διορίστηκε το 1763 στην Πατριαρχική Ακαδημία της Κωνσταντινούπολης και ανέλαβε τη διεύθυνση της το 1769. Σ' αυτή δίδαξε φιλοσοφία και μαθηματικά. Μετά το Ρωσοτουρκικό πόλεμο ο Χρύσανθος, λόγω της αντιτουρκικής του δράσης, αναγκάστηκε να καταφύγει στη ρωσοκρατούμενη Νάξο όπου ίδρυσε Σχολή (1775) η οποία έγινε περιώνυμο εκπαιδευτικό κέντρο. Εκεί έζησε μέχρι το θάνατο του.
|
Ο Ιωσήφ ο Ιερομόναχος καταγόταν από τον οικισμό του Μέγα Δένδρου του Θέρμου και υπήρξε ο πρώτος κτήτορας του μοναστηριού του Τιμίου Προδρόμου Αναλήψεως (Δερβέκιστας). Τούτο προκύπτει από την παρακάτω Μητροπολιτική δήλωση του έτους 1508 (ΕΒΕ Χφ φύλλ. 135β—136α): «Ερχομένου (η)μών εν τη ενορία Αποκούρου, εν τη σεβάσμια μονή του Τιμίου, ενδόξου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου εν τη Τερβεκίστη εύρον εκείσε τους εν τη μονή Αγίους Πατέρας εν ομόνοια και αγάπη πνευματική συνδεδεμένους, τον τε Παπακυριακου Ιωακείμ, ιερομόναχον άνδρα και καθηγούμενον και πνευματικόν άνδρα και μάλιστα αρχαίον οικιστήν και κτήτορα επαφιέμενον δεύτερον αντί εκείνου του πρώτου κτητόρου και μακαριστού κυρού Ιωσήφ ιερομόναχου του Μεγαλοδενδρίτου και μετ' αυτόν κυρ Ιωακείμ και άλλους επτά μοναχούς».
Mια αξιόλογη πνευματική προσωπικότητα για την εποχή του καταγόταν επίσης από το Θέρμο. Ο Γεώργιος, μετά τις σπουδές του στη Βενετία, δίδαξε στην Αιτωλία, στην Κόρινθο και στην Κωνσταντινούπολη. Ανέπτυξε σημαντική συγγραφική δραστηριότητα, που φανερώνει τον πλούτο των γνώσεων του και την αξιόλογη παιδεία του. Έγραψε ποιήματα, επιστολές, την ερμηνεία του «Φως ιλαρόν...» και μετέφρασε στην απλή ελληνική γλώσσα τους μύθους του Αισώπου.
lyk-therm.ait.sch.gr
|
__________________________________________
Φίλιππος ο Ακαρνάν
Κατούνα
Γνωστός γιατρός της αρχαιότητας από τη Μεδεώνα (Κατούνα) της Ακαρνανίας. Ήταν προσωπικός γιατρός του Φιλίππου της Μακεδονίας, του πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μετά το θάνατο του Φιλίππου ακολούθησε τον Αλέξανδρο στην εκστρατεία του στην Ασία ως προσωπικός του γιατρός. Ο Αλέξανδρος τον αγαπούσε και του είχε μεγάλη εμπιστοσύνη και αυτό αποδεικνύεται από το παρακάτω γεγονός. Ο στρατηγός του Αλεξάνδρου Παρμενιών έγραψε ένα γράμμα στον Αλέξανδρο με το οποίο του έλεγε ότι ο Φίλιππος σχεδιάζει να τον δηλητηριάσει, ο Αλέξανδρος όμως δεν τον πίστεψε. Και θέλοντας να δείξει τη μεγάλη εμπιστοσύνη που είχε στον Φίλιππο, ενώ έπινε το φάρμακο που του είχε δώσει ο Φίλιππος, δείχνει στον Φίλιππο το γράμμα του Παρμενίωνα.
__________________________________________
Χρήστος Καψάλης
Ο Χρήστος Καψάλης (1751-1826) υπήρξε Έλληνας προύχοντας και πολεμιστής του Μεσολογγίου. Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι από αρχαία οικογένεια. Μετά την τραγική έκβαση της τελευταίας πολιορκίας, ο Καψάλης μην μπορώντας να συμμετέχει στην έξοδο προτίμησε να πεθάνει στα ερείπια της πατρίδας του. Την παραμονή της εξόδου συγκέντρωσε πολλά γυναικόπαιδα, ασθενή και εξαντλημένα από την πείνα και τις αρρώστιες, και όσους ανάπηρους δεν μπορούσαν να πάρουν μέρος στην έξοδο. Κατέλαβε την μεγάλη πυριτιδαποθήκη κάτω από τον προμαχώνα του Μπότσαρη, η οποία ήταν γεμάτη εκρηκτικές ύλες. Την νύχτα της εξόδου έψελναν νεκρικές ακολουθίες, ενώ ο Καψάλης κρατούσε συνεχώς ένα αναμμένο δαυλί στο χέρι του. Το πρωί, όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν στην πόλη, ο Καψάλης ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη μαζί με όλους τους παρευρισκομένους και πλήθος Τούρκων εχθρών.
wikipedia
__________________________________________
Γιάννης Βλαχογιάννης
Ο Γιάννης Βλαχογιάννης (1867-1945) γεννήθηκε στη Ναύπακτο. Ο πατέρας του Οδυσσέας Βλάχος καταγόταν από γενιά αγωνιστών της Ρούμελης και η μητέρα του Αναστασία Γκιώνη από το Σούλι. Είχε τρεις αδερφούς και τέσσερις αδερφές. Οι αναμνήσεις του 1821 διατηρήθηκαν ζωντανές στη μνήμη του και διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητά του. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στη Ναύπακτο και για τα γυμνασιακά μαθήματα ταξίδεψε στη Ζάκυνθο, την Κόρινθο και την Πάτρα. Το 1886 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών στο τμήμα Φιλολογίας. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του (τις οποίες δεν ολοκλήρωσε), εργαζόταν ως οικοδιδάσκαλος και ως διορθωτής στην Εφημερίδα του Κορομηλά. Αργότερα έγινε συντάκτης στην Εστία, ενώ παράλληλα με την οικονομική συνδρομή ομογενών (μεταξύ άλλων και του Εμμανουήλ Μπενάκη) περισυνέλεξε τεράστιο σε όγκο αρχειακό υλικό του 19ου αιώνα κυρίως σχετικό με τον Αγώνα και κατόρθωσε να εκδώσει ένα μέρος του, (όπως τα αρχεία του Μακρυγιάννη, του Κασομούλη και του Σπυρομήλιου, το Χιακό αρχείο, το Αθηναϊκό αρχείο και τη βιογραφία του Καραϊσκάκη).
Στην ολοκλήρωση της αρχειακής του έρευνας ο Βλαχογιάννης αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του και ταξίδεψε στην Αλεξάνδρεια και το Λονδίνο. Η εργασία του υπήρξε εξαιρετικά συστηματική και συνέβαλε αποφασιστικά στην καταγραφή της ελληνικής ιστορίας του περασμένου αιώνα. Το 1914 με δική του εισήγηση ιδρύθηκαν από τον Βενιζέλο τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, όπου διετέλεσε και πρώτος διευθυντής ως το 1937. Πέθανε το 1945 στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Η πρώτη του εμφάνιση στο χώρο της λογοτεχνίας τοποθετείται στα 1893 με το διήγημα Ο ξενιτεμένος και με τις Ιστορίες του Γιάννου Επαχτίτη, συλλογή τριών ηθογραφικών διγημάτων γραμμένων στη δημοτική. Έγινε γρήγορα δημοφιλής στους λογοτεχνικούς κύκλους και επαινέθηκε από τον Κωστή Παλαμά. Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά (όπως τα Τέχνη, Ηγησώ, Μούσα), εφημερίδες (όπως οι Εστία, Αστραπή, Εφημερίς) και ημερολόγια της εποχής του. Οι οικονομικές δυσκολίες που τον συνόδευαν σ’ όλη τη ζωή του δεν του επέτρεψαν να εκδώσει παρά ένα μικρό μέρος του συνολικού έργου του. Εξέδωσε το περιοδικό Προπύλαια (έξι τεύχη από το 1901 ως το 1908), όπου δημοσίευσε ποιήματα, πεζογραφήματα και ιστορικές μελέτες. Με την ευκαιρία του εορτασμού των εκατό χρόνων από την ελληνική Ανεξαρτησία εξέδωσε με δικά του έξοδα τις συλλογές διηγημάτων Τα μεγάλα χρόνια (1930, πρώτη δημοσίευση του 1914) και Τα παλικάρια τα παλιά (1931). Στο σύνολο των γραπτών του περιλαμβάνονται ποιήματα, πεζογραφήματα, ιστορικές μελέτες, κριτικά δοκίμια, άρθρα, ακόμη και ένα μονόπρακτο έργο για το θέατρο (Χήρα μάνα). Ως λογοτέχνης είναι γνωστός κυρίως για την πεζογραφική παραγωγή του. Ο Βλαχογιάννης επιχείρησε να συνδυάσει ιστορικά (ηρωικής θεματικής) και ηθογραφικά στοιχεία με βασικό στόχο του να συμβάλει στον ορισμό της νεοελληνικής ταυτότητας και στην ψυχολογική σύνδεση των νεοελλήνων με το παρελθόν τους. Ιδιαίτερης σημασίας είναι επίσης οι ψυχογραφικές και συμβολικές διαστάσεις των έργων του. Γλώσσα των γραπτών του είναι η δημοτική την οποία υιοθέτησε εξαρχής, ακόμη και στις ιστορικές μελέτες του, δε συμμετείχε όμως στις γλωσσικές διαμάχες της εποχής του. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Γιάννη Βλαχογιάννη βλ. Παπακώστας Άγγελος, «Βλαχογιάννης Γιάννης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας 4. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Πίστας Π.Σ., «Βλαχογιάννης Γιάννης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984 και Σταυροπούλου Έρη, «Γιάννης Βλαχογιάννης», Η παλαιότερη πεζογραφία μας· Από τις αρχές της ως τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο Η΄ (1880-1900), σ.342-344. Αθήνα, Σοκόλης, 1997.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.). biblionet.gr
__________________________________________
Κωνσταντίνος Χατζόπουλος
|
__________________________________________
Ευάγγελος Παπαστράτος
Ο Ευάγγελος Παπαστράτος (1884- 1974) ήταν βιομήχανος σιγαρέτων καταγόμενος από το Αγρίνιο.
Ήταν ο πρώτος, αν και ο μικρότερος από τους αδελφούς της οικογένειας του Αναστασίου και της Χαρίκλειας Παπαστράτου, που ασχολήθηκε με το εμπόριο καπνού. Από ηλικίας 12 ετών δούλευε ως ιδιωτικός υπάλληλος προικισμένος με εμπορικό δαιμόνιο. Έτσι 22 μόλις ετών άρχισε να δημιουργείται συνεταιριζόμενος το 1906 με τον Σωτήριο Αυγερινό όπου και συνέστησαν την εμπορική εταιρεία "Αυγερινός - Παπαστράτος" με εταιρικά κεφάλαια 6.000 δρχ. εκ των οποίων το μισό καταβλήθηκε από τον Ευάγγελο Παπαστράτο λαμβάνοντας δάνειο. Η εταιρία αυτή ήταν έμελλε τελικά να γίνει ο πυρήνας των μετέπειτα πασίγνωστων επιχειρήσεων Παπαστράτου. Από της σύστασης της εταιρίας οι ικανότητές του Ευάγγελου εντοπίστηκαν στο εμπόριο του καπνού και πολύ σύντομα η εταιρία προόδευσε ηθικά και οικονομικά καταλαμβάνοντας εξέχουσα θέση στο ελληνικό καπνεμπόριο. Το 1913, συνέπεια βαρύτατης ασθένειας του Σωτηρίου Αυγερινού η εταιρία διαλύθηκε αποδίδοντας κέρδη, μετά από τον 7χρονο βίο της, 150.000 δρχ.
Έτσι στη συνέχεια ο Ευάγγελος Παπαστράτος μαζί με τον αδελφό του Σωτήριο ίδρυσαν την εταιρία "Αφοι Παπαστράτου". στην οποία και στη συνέχεια προσχώρησαν ως μέτοχοι και τ΄ άλλα μεγαλύτερα αδέλφια τους Ιωάννης και Επαμεινώνδας. Το 1918 μετέφεραν την έδρα της εταιρίας στον Πειραιά και το 1930 συστήθηκε νέα εταιρία «Παπαστράτος ΑΒΕΣ» για τη κατασκευή και εμπορία σιγαρέτων. Ο Ευάγγελος Παπαστράτος παρά την ακάματη εργασία του στις επιχειρήσεις συμμετείχε επίσης με ενεργό και ουσιαστική δράση άλλοτε ως πρόεδρος άλλοτε ως αντιπρόεδρος ή μέλος σύμβουλος διοίκησης πλείστων κοινωφελών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων καθώς και ιερών ναών.
Ο Ευάγγελος Παπαστράτος έγραψε το βιβλίο Η δουλειά και ο κόπος της που αποτελεί και την αυτοβιογραφία του. Παρέμεινε Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας μέχρι το θάνατό του που συνέβη στην Αθήνα το 1974, και τη θέση του ανέλαβε ο ανεψιός του Αναστάσιος Παπαστράτος.
Σημειώνεται ότι τα τσιγάρα των Αδελφών Παπαστράτου, ειδικά ο Άσσος Παπαστράτου, έγιναν πολύ δημοφιλή στην Ελλάδα μέχρι την εισαγωγή ξένων τσιγάρων στις δεκαετίες του '70 και του '80. Η οικογένεια Παπαστράτου έκανε επίσης πολλές δωρεές στην Αθήνα τον Πειραιά και ειδικότερα στη πόλη του Αγρινίου.
__________________________________________
Χρήστος Καπράλος
Ο γλύπτης Χρήστος Καπράλος γεννήθηκε το 1909 στο Παναιτώλιο. Παιδί αγροτών, σπούδασε (1929 -34) ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό. Κατά την περίοδο αυτή είχε την υποστήριξη των συμπατριωτών του καπνοβιομηχάνων αδελφών Παπαστράτου. Το 1934 με ετήσια υποτροφία των τελευταίων πήγε στο Παρίσι όπου έμεινε ως το 1940 σπουδάζοντας γλυπτική στις Ακαδημίες Γκράντ Σωμιέρ και Κολαροσσί ως επιμελητής του Μαρσέλ Ζιμόν.
Το 1940 επέστρεψε στην Ελλάδα. Από τότε και ως το 1946 έμεινε και εργάστηκε στο χωριό του έχοντας για κύριο μοντέλο του τη μάνα του. Εργάστηκε επίσης σειρές από ανάγλυφα σε γύψο με θέματα σκηνές από την καθημερινή ζωή καθώς και από τον Πόλεμο, την Κατοχή κτλ. Το όλο έργο, ένα επικό σύνολο με καθολικό περιεχόμενο, είναι γνωστό με το όνομα Μνημείο της Πίνδου.
Το 1946 ο Καπράλος παρουσίασε την πρώτη ατομική του έκθεση στην Αθήνα, στην αίθουσα «Παρνασσός» όπου η δουλειά του έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από το λαό και τους τεχνοκριτικούς. Λίγα χρόνια αργότερα ο δήμαρχος Κώστας Κοτζιάς του δώρισε ένα οικόπεδο στην Αθήνα και εκεί απέκτησε δικό του εργαστήριο. Ακολούθησαν οι ατομικές εκθέσεις του στην αίθουσα «Κεντρικόν» (1950) με κεραμικά και στην αίθουσα της εφημερίδας Το Βήμα (1953) με τίτλο πέτρες της θάλασσας.
Τα καλοκαίρια από το 1951 ως το 1956, ο καλλιτέχνης εργαζόταν στην Αίγινα όπου μετέφερε σε πωρόλιθο ένα μέρος από τα ανάγλυφα του Μνημείου της Πίνδου. Η νέα αυτή σύνθεση, μια φρίζα διαστάσεων 39,10χ1,10 μ., αποτελείται από εmά ζωφόρους με τους εξής τίτλους: Ειρηνική ζωή, Αρχίζει ο πόλεμος, Ο πόλεμος, Eπιστροφή από τον πόλεμο, Κατοχή, Αντίσταση, Η λατέρνα. Το ηρωικής σύλληψης αυτό έργο παρουσιάστηκε το 1957 στον εκθεσιακό χώρο της Ηλεκτρικής Εταιρίας Αθηνών. Το 1961 ο Καπράλος απέκτησε δικό του χυτήριο όπου μεταφέρει σε χαλκό τα έργα του, τα οποία δουλεύει κατευθείαν σε φύλλο από κερί (τεχνική που ο ίδιος επινόησε). Το 1962 υπήρξε ο μόνος εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Mπιεννάλε της Βενετίας όπου παρουσίασε χάλκινα έργα του. Τον επόμενο χρόνο (1963) απέκτησε δικό του εργαστήριο στην Αίγινα και από τότε ζει εκεί τό μισό χρόνο δουλεύοντας σε πωρόλιθο, μάρμαρο και ξύλο.
Έργα του παρουσίασε σε πολλές ατομικές εκθέσεις: στις ΗΠΑ (Martha Jacksοn Gallery στη Νέα Υόρκη, 1963), Park Gallery στο Νητρόιτ , 1967 Αrt Mυseυm στο Σινσιννάτι, 1967), στο Τορόντο του Καναδά (ΑΙbert White Galleries, 1967) και στην Αθήνα (Εθνική Πινακοθήκη, 1981).
Πήρε επίσης μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στη Νέα Υόρκη (1963), στη Νυρεμβέργη (με το Γιάννη Σπυρόπουλο 1964), στο Λίντς της Αυστρίας, (1964), στις Ιntenational του Πίττσμπουργκ στις ΗΠΑ (1964), της Καρράρα και της Πάντοβα στην Ιταλία (1965), σε ομαδική στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ (1965), στις Ιnternatiοnal του ΑΓnheίm της Ολλανδίας (1966), του Πίττσμπουργκ (1967) και του Τόκυο (1971 ) καθώς και στις Μπιεννάλε της Βενετίας (1972) και του Σάο Πάολο της Βραζιλίας (1973).
Ο Χρήστος Καπράλος άσκησε μια γλυπτική ελληνική και συγχρόνως παγκόσμια. Κύριο θέμα του είναι η ανθρώπινη μορφή άλλοτε αποδοσμένη σχηματικά σαν θεσσαλική τερακότα του 7oυ αι. π.Χ. και άλλοτε πλασμένη με το εξπρεσιονιστικό αίσθημα του 200ύ αι. Τα αρχαιοελληνικά θέματα, τα ειδώλια, οι πολεμιστές, οι Νίκες και οι Κένταυροι γίνονται μέσα στα χέρια του οι αντιήρωες της καθημερινότητας. Το μορφοπλαστικό ιδίωμα του γλύπτη, κυρίως όταν δουλεύει το χαλκό, σφραγίζεται από μιαν άκρως δραματική αντίληψη των πραγμάτων και μια απλοποίηση των μορφών γεμάτη πνευματικότητα.
epoxi.gr
__________________________________________
Δημήτριος Παπαχαραλάμπους
Ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους γεννήθηκε στήν Χόμορη Ναυπακτίας τό 1885. Παππούς του ήταν ο Χαράλαμπος Κεφάλας, ο οποίος έλαβε μέρος στήν μάχη στό Βασιλάδι καί επέζησε κατά τήν έξοδο τού Μεσολογγίου, τό 1826. Ο παππούς του γυρίζοντας στό χωριό του χειροτονήθηκε ιερέας καί καθότι παπάς καί Χαράλαμπος η οικογένειά τους πολιτογραφήθηκε έκτοτε μέ τό επώνυμο Παπαχαραλάμπους.
Ο μικρός Δημήτρης Παπαχαραλάμπους στά πολύ νεανικά του χρόνια ασκούσε τό επάγγελμα τού «γυρολόγου» στήν περιοχή τής Πελοποννήσου, κοντά στόν επίσης γυρολόγο Περιστιάνο Γεώργιο Παπαηλία, πουλώντας εικόνες Αγίων. Ύστερα εγκαταστάθηκε στό χωριό του, όπου στό ισόγειο τού πατρικού του σπιτιού λειτούργησε «καφεπαντοπωλείο». Η απόδοση τής επαγγελματικής του αυτής απασχόλησης άρχισε νά μειώνεται από τήν στιγμή πού καί ο συντοπίτης του Νικόλαος Μπάζας άνοιξε ίδιο μαγαζί.
Η αποδημία ήταν τότε η μόνη διέξοδος, καθώς μέ τήν αρχή τού εικοστού αιώνα άρχισε συστηματικότερη καί πολυπληθέστερη μετανάστευση στήν Αμερική. Κάτω από τήν πίεση τών οικονομικών συνεπειών τής τότε κρίσης καί τήν παρόρμηση τών προσδοκιών γιά καλύτερες μέρες καί προόδου άρχισε η μεταναστευτική έξοδος. Τόν δρόμο αυτόν ακολούθησε τό 1907 καί ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους, μέ τήν παρότρυνση καί τήν βοήθεια τού συγχωριανού του Βασίλη Λυμπέρη.
Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον νά μάθουμε μερικές πληροφορίες γιά τήν ζωή καί τό οδοιπορικό τού μεγάλου ευεργέτη στήν Αμερική, τού ανθρώπου πού έβαλε τήν πόλη τής Ναυπάκτου σέ τροχιά ανάπτυξης τήν μεταπολεμική περίοδο. Μάς τίς αφηγήθηκε ο καταγόμενος από τήν Περίστα Ναυπακτίας κ. Τρύφωνας Χατζηνικολάου, πού διετέλεσε πάνω από 25 χρόνια πρόεδρος τής Ναυπακτιακής Αδελφότητας τής Νέας Υόρκης καί γνώρισε τόν Δημήτριο Παπαχαραλάμπους προσωπικά στήν Αμερική. Μάς λέει λοιπόν:
«… Τό ταξίδι του κράτησε 25 ημέρες καί ο νεαρός Δημήτριος αρρώστησε από ναυτία καί σάν έφθασε στή Νέα Υόρκη, ήταν τόσο αδύναμος, πού οι συνταξιδιώτες του λέγανε πώς οι αμερικάνοι γιατροί πού εξέταζαν τούς νεοφερμένους μετανάστες θά τόν γύριζαν πίσω μέ τό ίδιο καράβι, τό «Θεμιστοκλή»…. Τελικά, τά κατάφερε καί παρέμεινε.
Όταν έφτασε στήν Νέα Υόρκη, οι Ναυπάκτιοι μετανάστες τόν φιλοξένησαν στά δωμάτια τους, πού κοιμόντουσαν τρείς καί πέντε μαζί, γιά νά γλιτώνουν μερικά δολάρια από τό ενοίκιο. Τού αγοράσανε ένα πανέρι, τό γεμίσανε τριαντάφυλλα καί τόν στείλανε στούς κεντρικούς δρόμους καί πωλούσε έξι τριαντάφυλλα γιά τό ένα δέκατο τού δολαρίου. Αυτό έγινε μέχρι πού άρχισαν τά κρύα καί τά χιόνια. Τό χειμώνα αναγκάσθηκε καί έπιασε δουλειά ως «πιατάς» στό ξενοδοχείο «ο Πρίγκηπας Γεώργιος», κοντά στήν 5η λεωφόρο, ύστερα από σύσταση τού μετανάστη από τήν Αναβρυτή Βασίλη Δημόπουλου. Ο μισθός του ήταν ένα δολάριο τήν ημέρα καί τό φαγητό γιά τούς εργάτες πέμπτης κατηγορίας. Σάν ήλθε η άνοιξη, ο Παπαχαραλάμπους ξαναπήρε τό πανέρι καί βγήκε στούς κεντρικούς δρόμους, πουλώντας τά ανοιξιάτικα λουλούδια, πού οι τότε Αμερικανοί, κατά τήν επιστροφή τους από τήν εργασία στό σπίτι τούς είχαν τό έθιμο καί αγοράζανε ένα μπουκέτο λουλούδια γιά τήν γυναίκα τους. Έτσι, ο νεαρός μετανάστης έβγαζε ένα καλό μεροκάματο, αλλά πολλές φορές αντιμετώπιζε προβλήματα μέ τήν αστυνομία, γιατί απαγορευόταν η πώληση σέ κεντρικά σημεία λουλουδιών καί φρούτων. Γιά πέντε ολόκληρα χρόνια γυρνούσε στούς δρόμους τής Νέας Υόρκης, πουλώντας λουλούδια, κάστανα καί φρούτα τής εποχής…»
Ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους δέν υστέρησε σέ πατριωτισμό. Τό 1912 επέστρεψε εθελοντικά στήν πατρίδα του, κατατάχτηκε στόν στρατό καί έλαβε μέρος στίς μάχες τού απελευθερωτικού αγώνα κατά τήν διάρκεια τών βαλκανικών πολέμων. Μετά τήν αποστράτευσή του παντρεύτηκε τήν χωριανή του Βασιλική Ανδρεοπούλου καί στήν συνέχεια αναζήτησε τρόπο νά επιστρέψη στήν Αμερική.
Στό σημείο αυτό θεωρούμε σκόπιμο νά αναφέρουμε τήν μαρτυρία τού κ. Νικολάου Παραλίκα, σύμφωνα μέ τήν οποία τό χρονικό εκείνο διάστημα:
«....ο Παπαχαραλάμπους εργάστηκε στό λιοστάσι τού παππού του, απ’ τόν οποίο πήρε ως εργατικά λάδι. Τό μισό τό έστειλε στό χωριό στήν γυναίκα του καί τό υπόλοιπο τό πούλησε γιά νά συμπληρώση τά έξοδα τής επιστροφής του στήν Αμερική».
Συνεχίζοντας τήν αφήγησή του ο Τρύφωνας Χατζηνικολάου μάς πληροφορεί γιά πτυχές τής εμπορικής του δραστηριότητας στήν δεύτερη φάση τής μετανάστευσής του. Μάς λέει λοιπόν ότι:
«....Όταν ο Δημήτρης γύρισε στήν Νέα Υόρκη έκανε μεγάλες προσπάθειες νά ανοίξη δικό του ανθοπωλείο καί τελικά ενοικίασε ένα μικρό μαγαζάκι. Ύστερα από λίγα χρόνια μετακινήθηκε στό μεγάλο υπόγειο, γωνία, στήν 6η λεωφόρο.
Τό εμπορικό μυαλό τού δραστήριου Ναυπακτίτη κατάφερε νά μετατρέψη τό υπόγειο αυτό μαγαζάκι σέ ένα από τά μεγαλύτερα ανθοπωλεία τής Αμερικής.
Στήν αγορά χονδρικής πώλησης λουλουδιών ο πανέξυπνος Κραβαρίτης δέν αγόραζε λουλούδια τίς πρώτες πρωϊνές ώρες, αλλά. περίμενε πρώτα νά περάσουν οι ανθοπώλες τών μεγάλων ανθοπωλείων καί οι λιανοπωλητές ανθοπώλες τών απομακρυσμένων μαγαζιών. Τό μεσημέρι, όταν εμφανιζόταν ο Παπαχαραλάμπους, αγόραζε φθηνότερα. από τούς άλλους συναδέλφους του καί είχε τήν δυνατότητα νά πουλάη καί φθηνότερα. Έτσι, σιγά-σιγά οι Αμερικάνοι μάθανε ότι αυτός είχε τίς καλύτερες τιμές λουλουδιών καί τόν προτιμούσαν σέ αγορές γιά γάμους καί κηδείες.
Επίσης, ήταν πολύ «διπλωμάτης» καί πρό παντός στίς πωλήσεις στίς γυναίκες. Όταν αγόραζαν, αυτός τούς πρόσφερε δωρεάν ένα ωραίο λουλούδι, πού τό καρφίτσωνε στό στήθος ή τό χάριζε στά παιδιά τους. Έτσι, οι Αμερικάνες διαφήμιζαν τό ανθοπωλείο του ως τό καλύτερο τής Νέας Υόρκης καί κοντά στίς γυναίκες κατέφθαναν καί οι άνδρες.
Μέ τήν συρροή τών πολυάριθμων καί εκλεκτών πελατών, τά δολάρια συγκεντρώνονταν στό χρηματοκιβώτιο τού Παπαχαραλάμπους. Η οικονομική του πρόοδος έγινε στόχος τών γκάγκστερς. Σέ μιά επίθεσή τους κατόρθωσε νά εξουδετερώση τόν ένα, ενώ οι άλλοι δυό συνελήφθησαν από τήν Αστυνομία, καθώς τό σκυλί του τούς ακολούθησε, προδίδοντας τό κρησφύγετό τους. Λέγεται πώς τό γεγονός αυτό συνετέλεσε στήν εξάπλωση τής φήμης του καί τήν επαγγελματική του προβολή.
Τέλος, ο Τρύφωνας Χατζηνικολάου μας περιγράφει μερικά γεγονότα πού είχαν σχέση μέ τά κοινωφελή έργα του:
«Μετά τόν δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η Ελλάδα ήταν τελείως κατεστραμμένη από τήν Γερμανοϊταλική κατοχή καί τόν εμφύλιο πόλεμο. Ο ιδεαλιστής Παπαχαραλάμπους φορτισμένος μέ ανθρωπιά καί εμπνεόμενος από τήν ευγενή φιλοδοξία νά συμβάλη στό καλό τής κοινωνίας πήρε τήν μεγάλη απόφαση. Άρχισε νά γράφη γράμματα πρός τόν τότε Μητροπολίτη Χριστοφόρο Αλεξανδρόπουλο καί τόν Δήμαρχο Κώστα Μακρυγιάννη, μέ τήν βοήθεια τού αρχισυντάκτη τής ημερήσιας ελληνικής εφημερίδας «Εθνικός Κήρυξ» τής Νέας Υόρκης, πού ήταν φίλος του.
Οι άρχοντες τής πόλης Ναυπάκτου δέχθηκαν μέ πολύ ενθουσιασμό τήν απόφασή του νά διαθέση εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια γιά τό προγραμματισμένο έργο του. Έλαβε πολλές συγχαρητήριες επιστολές, πού τόν υμνούσαν καί τόν ευγνωμονούσαν.
Εκεί πού βρήκε δυσκολία ήταν μέ τούς εργολάβους, πού τού ζητούσαν περισσότερα από τά συμφωνηθέντα καί τά έργα καθυστερούσαν. Η καθυστέρηση αυτή τόν πίκρανε τόσο πολύ καί αφού δέν μπορούσε νά πιέση τούς εργολάβους μέσω τών Δημοαρχόντων τής πόλης Ναυπάκτου, πού κατά κάποιον λόγο είχαν κι αυτοί μερικές ευθύνες γιά τήν αδικαιολόγητη καθυστέρηση, έστειλε μιά ανοιχτή επιστολή πρός τήν τότε βασίλισσα Φρειδερίκη, πού δημοσιεύθηκε στήν Εφημερίδα «Νεολόγος Πατρών». Τό αποτέλεσμα ήταν νά επέμβη η Βασίλισσα καί όλοι μαζί εργολάβοι καί Δημό-άρχοντες τής Ναυπάκτου παραμέρισαν τίς προστριβές, τίς περισσότερες χρηματικές απαιτήσεις καί τά έργα προχώρησαν μέ πολύ γρήγορο ρυθμό.
Τό καλοκαίρι τού 1958 θυμάμαι πού τόν συνάντησα στήν Αθήνα, όταν διαπραγματευόταν μιά πολυκατοικία πού τελικά τήν αγόρασε γιά νά συντηρούνται από τά ενοίκια τά κοινωφελή έργα πού έφτιαξε στήν Ναύπακτο.
Τήν άνοιξη τού 1959 ο Βασιλιάς Παύλος ανακήρυξε τόν Δημήτριο Παπαχαραλάμπους ΕΘΝΙΚΟΝ ΕΥΕΡΓΕΤΗ καί τού έστειλε στό Γενικό Προξενείο Νέας Υόρκης δυό παράσημα. Τό ένα ήταν τού Τάγματος τού Γεωργίου Α' καί τό άλλο τής Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
Κλείνουμε τήν περιγραφή τού κ. Τρύφωνα Χατζηνικολάου μέ τήν μαρτυρία του από τήν βραδιά τής απονομής Τιμητικού Διπλώματος πού η Πατρίδα Ελλάδα τόν ανακήρυξε Εθνικό Ευεργέτη:
«Στό τέλος τών ομιλιών οι παρευρισκόμενοι μέ θερμά χειροκροτήματα, χαιρέτισαν τήν τιμητική αυτή απόφαση τής Ελληνικής πολιτείας καί έφθασε η στιγμή νά πή δυό λόγια ο τιμώμενος. Τότε παρατήρησα ότι στό πρόσωπό του έτρεχαν δάκρυα καί μού είπε μέ σιγανή φωνή: «πές τά εσύ γιά μένα, είμαι πολύ συγκινημένος δέν μπορώ νά αρθρώσω ούτε μιά λέξη».
Έτσι, πήρα εγώ τόν λόγο καί τόν δικαιολόγησα γιά τήν απέραντη συγκίνησή του καί εκ μέρους του ευχαρίστησα όλους τούς επίσημους γιά τά καλά καί θερμά λόγια τους.
Όταν αναχώρησαν οι Επίσημοι καί οι Συμπατριώτες μας Ναυπάκτιοι συνόδευσα τόν Παπαχαραλάμπους μέχρι τό δωμάτιό του, πού έμεινε σ’ ένα Ξενοδοχείο κοντά στό Ανθοπωλείο, καί μέ πολλή συγκίνηση τού ευχήθηκα καλή πατρίδα καί καλά γεράματα.
Ύστερα από ένα χρόνο δώρισε τό Ανθοπωλείο στούς υπαλλήλους καί επέστρεψε στήν αγαπημένη του Ναύπακτο. Τόν Αύγουστο μήνα τού έτους 1961 πέθανε καί αναπαύεται γιά πάντα στά άγια χώματα τής ιδιαίτερης πατρίδας του καί εμείς οι Ναυπάκτιοι τής Αμερικής μνημονεύουμε τό δοξασμένο όνομά του καί τά καλά του έργα».
Παράλληλα μέ τήν επαγγελματική του ενασχόληση ο Παπαχαραλάμπους πέτυχε τήν πνευματική καί ηθική του καλλιέργεια. Συναναστρεφόταν μέ πνευματικούς ανθρώπους πού τόν βοήθησαν στήν πνευματική του ανέλιξη. Αυτό προκύπτει από τό γεγονός ότι, ενώ πέρασε μέσα από σκληρή δοκιμασία, κατόρθωσε νά υπερνικήση τήν ζωντανή έφεση πού υπάρχει σέ κάθε άνθρωπο γιά ατομική καλοπέραση καί συσσώρευση πλούτου. Χωρίς ποτέ νά ζητήση τίποτα από κανέναν διέθεσε απλόχερα αυτά πού δημιούργησε μέ πολύ μόχθο γιά τήν ικανοποίηση κοινωνικών καί κυρίως πολιτιστικών αναγκών τής πατρίδας του, όσο ακόμα ήταν στήν ζωή.
Στήν Ελλάδα καί στήν Αμερική υποστήριξε πολλά δοκιμαζόμενα άτομα καί μέ τίς εισφορές του βοήθησε σχολεία, εκκλησίες, τό χωριό του καί τήν πόλη τής Ναυπάκτου μέ έργα ευποιΐας.
Τά σημαντικότερα έργα του στή Ναύπακτο είναι:
Α. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ: Θέλοντας νά συμβάλη, κατά τό δυνατόν, στήν πνευματική ανάπτυξη τών συμπατριωτών του, χρηματοδότησε τήν ανέγερση σέ οικόπεδο, πού δώρισε ο Ανδρέας Κοζώνης, διώροφου κτιρίου προοριζόμενο γιά τήν στέγαση τής Βιβλιοθήκης. Η Βιβλιοθήκη υπήχθη στό Υπουργείο Παιδείας καί Θρησκευμάτων καί σήμερα είναι μιά από τίς καλύτερες λαϊκές Βιβλιοθήκες τής Χώρας μας.
Β. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΑΙΘΟΥΣΑ: Αγόρασε οικοπεδική έκταση στήν συνοικία Ψανή καί οικοδομήθηκε η «ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΑΙΘΟΥΣΑ», μέ σκοπό τήν στέγαση τής πνευματικής κίνησης στήν Ναύπακτο μέ συναυλίες, διαλέξεις, κινηματογραφικές καί θεατρικές παραστάσεις, καθώς καί τήν στέγαση τής νεοσύστατης Φιλαρμονικής Ναυπάκτου.
Γ. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟ ΣΤΑΔΙΟ: Χρηματοδότησε επίσης τήν αγορά έκτασης, στήν οποία ανεγέρθηκε τό «ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟ ΣΤΑΔΙΟ», μέ σκοπό νά καλύψη τίς ανάγκες γιά τήν άθληση τής νεολαίας.
Δ. Χρηματοδότησε, ακόμη, τήν κατασκευή στίς τρείς πλατείες τής πόλης μας εγκαταστάσεων πρώτης ανάγκης.
Ε. Συνέστησε μέ τήν διαθήκη του τό «ΙΔΡΥΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ καί ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ», στό οποίο άφησε τό μεγαλύτερο μέρος τής ακίνητης καί τής κινητής περιουσίας του. Η ακίνητη περιουσία του αποτελείται από τό σπίτι καί τό περιβόλι στήν Ναύπακτο, καί τά διαμερίσματα τής πολυκατοικίας του, πού βρίσκεται στήν Αθήνα. Από τά έσοδα καί από τούς τόκους τών καταθέσεών του χρηματοδοτούνται οι σκοποί τού Ιδρύματος πού είναι:
-η συντήρηση καί διατήρηση τής ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ καί
-η ενίσχυση άπορων καί παροχή υποτροφιών σέ πρωτεύσαντες μαθητές.
Ως διαχειριστική επιτροπή τού Ιδρύματος όρισε τούς: Μητροπολίτη, Δήμαρχο, τόν Διευθυντή τού Υποκαταστήματος Ναυπάκτου τής Εθνικής Τράπεζας καί τόν Πρόεδρο τού Εμπορικού Συλλόγου.
Ο Μητροπολίτης μας κ. Ιερόθεος από τήν πρώτη στιγμή τής ενθρόνισής του στήν Ναύπακτο έδειξε ιδιαίτερο ζήλο γιά τήν καλύτερη δυνατή λειτουργία τών Κληροδοτημάτων καί φυσικά καί γιά τό Ίδρυμα Δημητρίου καί Βασιλικής Παπαχαραλάμπους. Φρόντισε νά αξιοποιηθή μέ τόν καλύτερο δυνατό τρόπο η περιουσία του καί νά υλοποιούνται οι σκοποί τού Ιδρύματος. Όπως είναι γνωστόν, μέ πρωτοβουλία τού Μητροπολίτη, κάθε χρόνο, μία Κυριακή τού Δεκεμβρίου, γίνεται απολογισμός όλων τών Ιδρυμάτων πού λειτουργούν στήν πόλη. Η καθιέρωση αυτή έχει ως κύριους στόχους:
Τήν απόδοση τιμής στή μνήμη τών Ευεργετών - Δωρητών,
Τήν ενημέρωση τών πολιτών ώστε νά υπάρχη πλήρης δημοσιοποίηση καί συμμετοχή τών ενδιαφερομένων,
Τήν αποδοχή τυχόν προτάσεων εκ μέρους τών πολιτών γιά όσο τό δυνατόν αποτελεσματικότερη λειτουργία τών Ιδρυμάτων, καί τέλος
Τήν προβολή τών παραδειγμάτων τής κοινωνικής χρήσης τού πλούτου, ώστε νά υπάρχουν στό μέλλον καί άλλοι μιμητές.
Αυτό σέ συντομία υπήρξε τό κοινωφελές έργο, πού δημιούργησε στήν πόλη μας ο αείμνηστος Δημήτριος Παπαχαραλάμπους.
Τόν Δημήτριο Παπαχαραλάμπους η μέν Ελληνική Πολιτεία τόν ανακήρυξε Εθνικό Ευεργέτη ο δέ Δήμος Ναυπάκτου τόν ανακήρυξε Μεγάλο Ευεργέτη.
Επίσης, ο δήμος έδωσε τό όνομά του στήν πλατεία κοντά στήν κατοικία του, όπου τό 1971 ο Ελληνοαμερικανικός Σύνδεσμος Ναυπάκτου ανήγειρε μαρμάρινη προτομή.
Η Παπαχαραλάμπειος Βιβλιοθήκη εξέδωσε τήν έκδοση ειδικού τιμητικού τόμου αφιερωμένου στήν μνήμη Του.
Όλα αυτά πού ειπώθηκαν παραπάνω είναι συμπυκνωμένα στά επιγράμματα τής προτομής του:
«ΕΚΑΝΑ Ο,ΤΙ ΜΠΟΡΕΣΑ»
«γιά σέ Πατρίδα μόχθησα
σκληρά μακρυά στά ξένα
κι’ όσα μέ ιδρώτα απόκτησα
τά χάρισα σέ Σένα».
parembasis.gr
__________________________________________
Η Μαρία Κ. Δημάδη θα παρέμενε ίσως άγνωστη αν δεν είχε μεσολαβήσει ο πόλεμος του 1940. Θα ήταν απλώς μια κυρία του σαλονιού, φιλάνθρωπη και καλλιεργημένη. Γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πατέρας της ήταν ο Κώστας Δημάδης,γνωστός γυναικολόγος του Αγρινίου, σπουδαγμένος στο Παρίσι, ποιητής και διηγηματογράφος. Η μητέρα της ήταν κόρη καπνέμπορου. Μικρό παιδί έπαιζε πιάνο, έμαθε ξένες γλώσσες, ζωγραφική, διάβαζε και έγραφε ποιήματα, έστελνε συνεργασίες στη «Διάπλαση των Παίδων». Μεγαλώνοντας σπούδασε φιλολογία στο Αμβούργο. Η Μαρία παντρεύτηκε δικαστή του Ελεγκτικού Συνεδρίου και απέκτησε ένα κοριτσάκι. Αλλά, ατύχησε και χώρισε. Η κήρυξη όμως του πολέμου την δραστηριοποιεί. Δημιουργεί ομίλους γυναικών που πλέκουν για τους στρατιώτες στο Αλβανικό Μέτωπο, εργάζεται η ίδια σαν εθελόντρια νοσοκόμα δίπλα στους τραυματίες. Έρχεται η κατοχή και η αντίσταση κατά των κατακτητών φουντώνει. Οι γείτονές της, ο αρχιτέκτονας Κώστας Καζαντζής και ο γιατρός Δημήτριος Πανόπουλος, την μύησαν, όπως γράφει ο Φ. Γελαδόπουλος στο σχετικό βιβλίο του, στο ΕΑΜ. Στην εξοχική της βίλα, στο χωριό Πλάτανος έγινε μάλιστα η πρώτη Συνδιάσκεψη του ΕΑΜ της περιοχής και εκείνη είναι η πρώτη γυναίκα που οργανώνεται από την Αιτωλοακαρνανία στις γραμμές της Εθνικής Αλληλεγγύης.
Οι Γερμανοί στο Αγρίνιο ζητούσαν τότε διερμηνέα για το φρουραρχείο του Αγρινίου. Κομψή, ευπαρουσίαστη και γλωσσομαθής είναι ο ιδεώδης άνθρωπος που μπορεί να εργαστεί ως μεταφράστρια των Γερμανών. Αποφασιστική και ριψοκίνδυνη η Μαρία δέχεται και αναλαμβάνει τη θέση. Εκεί παρακολουθεί τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, κρυφακούει συζητήσεις, ανοίγει βιβλία, διαβάζει απόρρητα έγγραφα και τα αποτυπώνει στο μυαλό της. Χρησιμοποιεί καινούρια καρμπόν για να έχει στα χέρια της λεπτομέρειες των κινήσεων του γερμανικού στρατού. Μέσω του ιερέα Κ. Βαλή (που παρουσιάζεται στο Φρουραρχείο σαν θείος της) καθώς και μέσω του βενζινά Γιώργου Ιω. Γιαννούτσου (και όχι Γ. Γιαννούλη που εκ λάθους αναγράφει ο Γελαδόπουλος). Ο Γιώργος Γιαννούτσος κρατούσε σε μυστική κρύπτη (στα ρολά του μαγαζιού) όλα τα έγγραφα που του έφερνε η Δημάδη και τα παρέδιδε στους ανθρώπους της αντίστασης. Παράλληλα, όπως επίσης γράφει ο Φίλιππας Γελαδόπουλος, η νέα διερμηνέας πείθει τον διοικητή του Φρουραρχείου να γίνει έρανος για τους φτωχούς της περιοχής, συγκροτούνται επιτροπές κι έτσι συγκεντρώνονται 50.000 οκάδες καλαμπόκι, στάρι, λάδι. Οι δέκα χιλιάδες μοιράζονται στους φτωχούς και οι υπόλοιπες 40.000 στέλνονται στον ΕΛΑΣ. Επίσης η Μαρία Δημάδη φρόντισε να ληφθεί άδεια από τους Γερμανούς προκειμένου να σταλεί στο Ξηρόμεροαυτοκίνητο, που μετέφερε γιατρό από το Αγρίνιο, προκειμένου να παρασχεθούν πρώτες βοήθειες στο γνωστό στέλεχος της Αντίστασης Γιώργο Καραπαπά, ο οποίος είχε τραυματιστεί σοβαρά έξω από το χωριό Πρόδρομος σε μάχη κατά των Γερμανών. Η κυριότερη όμως προσφορά της Μαρίας Δημάδη ήταν οι πληροφορίες που μετέδωσε για τις στρατιωτικές κινήσεις των κατακτητών στο Θέρμο, το Μακρυνόρος και το Καρπενήσι, όπου κατευθύνονται 50.000 Γερμανοί από Αγρίνιο και Λαμία με στόχο την κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας. Το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ ειδοποιημένο έγκαιρα, δίνει τη μάχη εκεί που θέλει και έτσι η μάχη κερδίζεται...
Οι Γερμανοί όμως, τις παραμονές της αποχώρησής τους από το Αγρίνιο, που έγινε στις 14 του Σεπτέμβρη του 1944, ανακαλύπτοντας το ρόλο της,αποφάσισαν να την εκτελέσουν. Ποιοί την κατέδωσαν δεν έχει εξακριβωθεί με βεβαιότητα. Οι πιθανότητες συγκεντρώνονται στον διοικητή των Ταγμάτων Ασφαλείας Τολιόπουλο, όργανα του οποίου διεκπεραίωσαν την απόφαση των Γερμανών έξω από το νεκροταφείο της Αγίας Τριάδος και απέναντι σχεδόν από τις εκεί φυλακές. Η Μαρία ήταν τότε 37 χρόνων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου